Visie op Enterprise Architectuur en Digitale Transformatie

Create your own architecture artefact using Dragon1 Software. AI Powered.

Browse Library

Select Template

Create Blueprint

Enterprise Architectuur als fundament voor verandering

Het fundamenteel wijzigen van bedrijfsprocessen, het migreren van het applicatielandschap, het outsourcen van ICT, het introduceren van een nieuw product of een nieuwe dienst.

Allemaal stuk voor stuk zaken waar elke organisatie vroeg of laat mee te maken krijgt.

Enterprise Architectuur en Digitale Transformatie.

Hoe kunt u Enterprise Architectuur (EA) volgens Dragon1 inzetten zodat het toegevoegde waarde gaat leveren op het strategische, tactische en operationele niveau in uw organisatie om (digitale) transformatie projecten succesvol te begeleiden?

Breng alle afhankelijkheden tussen de data in beeld en meet wat wel en niet in beeld is om de organisatie te versterken:

Breng eerst alle afhankelijkheden tussen de data in beeld te brengen
Meet welke data en afhankelijkheden nog niet bekend zijn
Meet welke data wel en niet compliant is aan de concepten, principes, regels en standaarden
Maak het plan om het noodzakelijke compliant te maken en zo de organisatie te versterken

Download hier de PDF Visie op het Werken onder Enterprise Architectuur [PDF]

Wat is Enterprise Architectuur - Definities

In het vakgebied enterprise architectuur worden in diverse methoden verschillende definities gehanteerd voor het begrip 'enterprise architectuur'. Deze verschillende definities zorgen ervoor dat in de praktijk onder enterprise architectuur verschillende dingen worden verstaan en gedaan.

Een reden voor de aanwezigheid van de verschillende definities is hoogstwaarschijnlijk dat het vakgebied nog relatief jong is. Het zal zeker nog minimaal vijf jaar duren (dus tot 2025) voordat bepaalde definities en methodologieën uiteindelijk succesvol blijken te zijn.

De huidige stand van zaken, met de verschillende naast elkaar levende definities, betekent ook dat de toegevoegde waarde van enterprise architectuur in een onderneming van methode tot methode wisselt. Hieronder gaan we in op de verschillende enterprise architectuur definities en zoomen in op de laatste definitie uit de Dragon1 Enterprise Architectuur-methode, om te laten zien hoe groot de impact is van het kiezen van een definitie voor één enkel begrip.

Aan de hand van deze enterprise architectuur definitie wordt uiteengezet wat de voordelen zijn van het op deze wijze definiëren en gebruiken van enterprise architectuur en hoe een enterprise-architectuur op basis van deze definitie in beeld is te brengen. Hoe beter de (digitale) architectuur in beeld is, des te beter is die om te gebruiken bij strategische keuzes.

Definitie 1: ANSI/IEEE 1471-2000

De originele, in de Engelse taal opgestelde definitie luidt: ‘Architecture is the fundamental organization of a system embodied in its components, their relationships to each other and to the environment and principles guiding its design and evolution’ (bron: IEEE 1471-2000)

Definitie 2: The Open Group

De originele, in het Engels opgestelde definitie luidt: ‘1. A formal description of a system, or a detailed plan of the system at the component level, to guide its implementation; 2. The structure of components, their inter-relationships, and the principles and guidelines governing their design and evolution over time’ (bron: ISO/IEC/IEEE 42010:2022.

Definitie 3: Dragon1

Dragon1 heeft twee definities. A. definitie voor de architectuur van een enterprise en B. definitie voor het vakgebied Enterprise Architectuur.

Definitie A. De definitie voor de architectuur van een enterprise luidt: enterprise architectuur is het samenhangende geheel van concepten dat is of wordt toegepast op een onderneming, teneinde deze onderneming beter, functioneler, sterker en wendbaarder te maken.

Definitie B: De definitie voor het vakgebied EA luidt: 'De kunst en kunde van het ontwerpen, realiseren en transformeren van ondernemingen als consistente dynamische en evolutionaire gehelen'.

Hiermee wordt architectuur als een ontwerpfunctie neergezet. Deze definitie is afgeleid van de aloude definitie van architectuur: de kunst en kunde van het ontwerpen en realiseren van bouwwerken. Deze enterprise-architectuurdefinitie verschilt op één punt sterk van die van de bouwkundige architectuur, en dat is de transformatie.

Voor veel ondernemingen geldt dat zij jaarlijks sterk veranderen of innoveren om hun bestaansrecht in de branche en op de markt te behouden of zelfs uit te breiden. Dit geldt in veel mindere mate voor bouwwerken zoals gebouwen, bruggen en woningen. Deze bouwwerken moeten wel uitgebreid en aangepast kunnen worden, maar dat is doorgaans veel minder ingrijpend dan voor ondernemingen geldt.

Impliciet geldt dat bijvoorbeeld digitale transformatie onder ontwerp en realisatie valt. Maar omdat transformaties van groot belang zijn voor een onderneming, maken we dit expliciet in de definitie van enterprise-architectuur. Ondernemingen zijn immers sterk dynamische en evolutionair zichzelf ontwikkelende systemen, waarbij het consistent houden van het geheel een ware uitdaging is.

Een enterprise architectuur richt zich niet op een onderneming, maar op een soort onderneming (bank, ziekenhuis, zonnepanelenfabriek, supermarkt, etc.).

Met een enterprise-architectuur in de hand zijn verschillende ondernemingen te ontwerpen, te realiseren en te transformeren die er heel anders uitzien of anders gestructureerd zijn, maar wel dezelfde architectuur hebben. Dat heeft tot gevolg dat niet alle onderdelen waaruit een onderneming bestaat tot de architectuur van die onderneming behoren.

Voordelen van Werken met EA volgens de Dragon1 definitie

Deze definitie voor enterprise architectuur staat in het teken van het bedrijfskundig en informatiekundig correct ontwerpen en realiseren van ondernemingen.

Op basis van de Dragon1 definitie kunnen we stellen dat:

De concepten uit de vakgebieden bedrijfskunde, informatiekunde en veranderkunde zijn de architectuurbouwstenen voor de enterprise architectuur van een onderneming.
Een onderneming die onder architectuur wordt ontworpen, gerealiseerd of getransformeerd, op bedrijfskundig en informatiekundig gebied correct of kwalitatief hoogwaardig in elkaar steekt
Een onderneming waarin onder architectuur wordt gewerkt is beter in staat veranderingen door te voeren, te plannen en op elkaar af te stemmen, omdat architectuur op conceptueel niveau plaatsvindt.
Door het beter kunnen uitvoeren, plannen en afstemmen van veranderingen op elkaar, levert de toepassing van enterprisearchitectuur in projecten tijdswinst op en een meer effectieve benutting van het budget.
Een onderneming kan met vooruitstrevende en met behoudende bedrijfskundige concepten en informatiekundige concepten worden getransformeerd. Als de kwaliteit van de concepten en de wijze waarop deze worden toegepast op een hoogwaardig niveau en zorgvuldig zijn.

Of anders gezegd, de functie van enterprise architectuur is om ervoor te zorgen dat de strategische keuzes in een onderneming worden gemaakt in het licht van strategische uitgangspunten zoals duurzaamheid en toekomstvastheid. Elke vernieuwing of verbetering aan de onderneming mag de onderneming namelijk niet onnodig complexer, minder flexibel of minder weerbaar maken.

Het doel van enterprise architectuur management is dat bij goed gebruik het zorgt voor kostenverlaging, versnelling van introductie, complexiteitsreductie en risicobeheersing op Business- en ICT gebied maar ook op andere gebieden zoals Facilitair en HR: dus integrale kwaliteitsverhoging.

De vorm van enterprise-architectuur is een geheel van modellen, views en visualisaties van concepten, elementen en principes die laten zien hoe de uitgangspunten, doelen en strategie worden vertaald in duurzame en toekomstvaste oplossingsrichtingen.

De enterprise architectuur wordt in de praktijk bruikbaar gemaakt door de principes leidend te laten zijn bij het maken van ontwerpen voor o.a. bedrijfsprocessen en informatiesystemen.

Hoe worden deze voordelen van het Werken met Enterprise Architectuur bereikt?

Als een transformatie in een onderneming bedrijfskundig, informatiekundig en veranderkundig goed wordt aangevlogen, dan volgt daaruit dat er bijvoorbeeld een gemeenschappelijk begrippenkader is van alle bouwstenen die onderdeel uitmaken van het ontwerp. Er is een bouwplaat van het ontwerp beschikbaar. De bouwplaat is opgedeeld in opeenvolgende fasen om het ontwerp op een gecontroleerde en gestructureerde manier te realiseren.

Hoe beter de innovatieve of conservatieve bedrijfskundige concepten en informatiekundige concepten uit de strategie van de onderneming volgen, hoe beter ze zijn ingebed in de onderneming en hoe beter ze met elkaar kunnen samenwerken. En des te beter zal de onderneming haar strategie kunnen uitvoeren. Download hier de Enterprise Architectuur Use Case [PDF]

De kunst is nu om te weten wat de huidige enterprise-architectuur van de onderneming is en wat de toekomstige enterprise-architectuur op basis van de strategie en het beleid zou moeten zijn. De delta tussen deze twee architecturen laat zien waar de constructie en inrichting van de onderneming de uitvoering van de strategie en het beleid bemoeilijken of zelfs onmogelijk maken.

Wat zijn de basisbouwstenen van een Enterprise Architectuur?

Om van een aantal ondernemingen voorbeelden van enterprise architectuur en digitale transformatie te kunnen beschrijven en te visualiseren, volgt hieronder nog een kleine aanvulling op de definitie van wat enterprise-architectuur is.

Een enterprisearchitectuur bestaat uit één soort bouwsteen: concepten. Hoe meer concepten en deelconcepten worden onderkend als een totaalconcept, hoe beter de architecten het ondernemingsbouwwerk in kaart hebben. Het totaalconcept kan als synoniem voor het begrip architectuur worden gezien. Nauwkeuriger is het om te spreken over een samenhangend constructief, operatief en decoratief totaalconcept waarin functie en vorm los van elkaar, maar in samenhang zijn ontworpen.

De concepten die de bouwstenen van een architectuur vormen, hebben een bepaalde werking en leveren bepaalde resultaten. Deze werking is de reden om dit concept te kiezen als bouwsteen voor de architectuur van de onderneming. Deze werking noemen we een principe. Het artikel De Geschiedenis van Architectuur Principes geeft een mooi overzicht over het ontstaan van (Architectuur) Principes.

Deze principes worden door bijvoorbeeld een solution architect als ontwerpprincipes gebruikt bij het ontwerpen (delen) van de onderneming. Dus geeft een architect en anderen ook de ruimte om in het ontwerp van een onderneming af te wijken van de architectuur. Waarbij dient te worden aangetekend dat dit wel afbreuk doet aan het concept.

Compliancy, klantvriendelijkheid, procesmatig werken, geautomatiseerde informatieverwerking en network attached storage (NAS) zijn bedrijfskundige en informatiekundige concepten die vanwege hun voordelige werking (principe) vaak als architectuurbouwstenen voor een onderneming worden gekozen.

Tien kenmerken van een volwassen Enterprise-Architectuur

Wanneer is een enterprise architectuur volwassen? Hoe ziet een dergelijke architectuur eruit?

In veel organisaties wordt enterprise architectuur gebruikt voor drie doelen: 1) het geven van inzicht en overzicht in de samenhang en afhankelijkheden van een integraal informatiesysteem, 2) als voorschrijvend ontwerpkader voor ontwikkelprojecten en 3) als management-stuurinstrument voor het maken van strategische afwegingen en het nemen van strategische beslissingen.

Of een architectuur voor al deze drie doelen inzetbaar of bruikbaar is, hangt sterk af van de architectuurvolwassenheid. Op deze pagina staan tien kenmerken op basis van best practices voor het herkennen ervan. Gebruik de lijst als een checklist om in enkele minuten tijd een gevoel te krijgen bij een architectuur.

De architectuur wordt gedragen en erkend door de business- en IT-directie van de organisatie, de belangrijkste klanten, ketenpartners en leveranciers.
Het bestuur, de directie en het management gebruiken de architectuur (met name de concepten, principes, modellen en visualisaties) van een bepaald domein, systeem of oplossing om strategische beslissingen te nemen.
Projecten, leveranciers en ontwikkelaars gebruiken de architectuur als richtinggevend kader om vooruit te kijken en problemen op te lossen.
Klanten, ketenpartners en leveranciers kunnen zich aansluiten op de architectuur.
De architectuur is een up-to-date, consistent gedocumenteerd en goed toegankelijk geheel van uitgangspunten, concepten, principes, regels, artefacten/elementen, modellen, oplossingen, visualisaties en views ondersteund door een volwassen enterprise architecture tool.
De architectuur is een conceptueel ontwerp van een domein, systeem of oplossing, waarbij de architectuur te relateren is aan de organisatorisch-strategische uitgangspunten, de functionele eisen en de bedrijfsdoelen.
De architectuur beschikt over een gebruikt begrippenkader.
De architectuur zorgt ervoor dat logische en fysieke ontwerpen die gemaakt worden onder de architectuur van een hogere kwaliteit zijn (met name duurzamer, integraler en toekomstvaster).
De architectuur is gekoppeld aan het (digitale) transformatieproces, het innovatieproces en de cyclus van organisatieplanning en -control. Er wordt actief op/mee gepland, bestuurd, doorontwikkeld en gecontroleerd.
De architectuur en de onderdelen daaruit worden vaak hergebruikt en niet steeds opnieuw gemaakt of teruggekoppeld aan de architectuur. De architectuur is daarmee proactief voorschrijvend en niet reactief beschrijvend.

Enterprise Architectuur Skills

Om te zorgen dat u de vaardigheden opdoet met betrekking tot het werken met enterprise architectuur en digitale transformatie om de producten te maken die passen bij de voorwaarden die worden gesteld voor bijvoorbeeld cyber security is de volgende training beschikbaar in het Nederlands: